slide.uz
Boshlash

Internet of Things (IoT) – Narsalar interneti — mustaqil ish

Ushbu mavzu 15-18 betlik texnik hisobot bo'lib, 'Aqlli uy' (Smart Home) konsepsiyasi atrofida quriladi. Ishning asosiy qismida sensorlar va ma'lumotlar uzatish protokollari qanday ishlashi tushuntirilishi shart.

Кирилчада: Интернет оф тҳингс (иот) – нарсалар интернети мустақил

Shu mavzuda tayyor mustaqil ish — 1 daqiqada, AI bilan

Tayyorlash

Internet of Things (IoT) – Narsalar interneti: mustaqil ish rejasi

  1. 1Kirish: IoT - kelajak texnologiyasi
  2. 2IoT tushunchasi va arxitekturasi
  3. 3Aqlli qurilmalar va sensorlar
  4. 4Ma'lumotlar uzatish protokollari (Wi-Fi, Bluetooth, Zigbee)
  5. 5Aqlli uy konsepsiyasi
  6. 6Sanoat IoT (IIoT) va uning samarasi
  7. 7IoT xavfsizligi bilan bog'liq muammolar
  8. 8O'zbekistonda IoT rivojlanish istiqbollari
  9. 9Xulosa: Yagona ekotizim sari
  10. 10Foydalanilgan adabiyotlar

Yozish maslahatlari

  • Xiaomi yoki Apple HomeKit kabi ekotizimlarni misol tariqasida keltiring.
  • IoT qurilmalarining kiberhujumlarga qanchalik zaifligini maxsus bo'limda yozing.
  • Kelajakda shaharsozlikda (Smart City) IoT qanday o'zgarishlar qilishini prognoz qiling.

Qanday manbalar qidirish kerak

  • IEEE Xplore raqamli kutubxonasidagi ilmiy maqolalar: IoT arxitekturasi va protokollari (MQTT, CoAP) bo'yicha eng so'nggi tadqiqotlarni topish uchun foydalaning, ayniqsa 2020-yildan keyingi nashrlarga e'tibor qarating.
  • Axborot texnologiyalari va dasturlash bo'yicha xalqaro universitet darsliklari: 'Embedded Systems' va 'Wireless Sensor Networks' fanlari bo'yicha darsliklarni qidirib, sensorlar va mikrokontrollerlar (Arduino, Raspberry Pi) o'rtasidagi aloqa tamoyillarini o'rganing.
  • IDC (International Data Corporation) yoki Gartner kompaniyasining texnologik hisobotlari: Jahon bozoridagi IoT qurilmalari soni va 5G texnologiyasining IoT rivojlanishiga ta'siri to'g'risidagi statistik ma'lumotlarni olish uchun ushbu tashkilotlarning rasmiy hisobotlarini ko'rib chiqing.
  • O'zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligining normativ-huquqiy hujjatlari: 'Raqamli O'zbekiston - 2030' strategiyasi va unda 'Aqlli shahar' (Smart City) konsepsiyasining o'rni bo'yicha rasmiy davlat hujjatlariga tayanib tahlil qiling.

Bu mavzuda ko'p uchraydigan xatolar

  • Talabalar ko'pincha 'Internet of Things'ni shunchaki 'Internetga ulangan kompyuter yoki telefon' deb tushunishadi. Buning o'rniga, qurilmalar o'rtasidagi inson aralashuvisiz ma'lumot almashinuvi (M2M - Machine to Machine) jarayoniga urg'u berish kerak.
  • IoT protokollarini (MQTT, HTTP) chalkashtirish: Ko'p holatlarda talabalar HTTPni IoT uchun eng samarali deb hisoblashadi. Aslida, IoTda energiya tejamkorligi uchun HTTP o'rniga yengilroq bo'lgan MQTT yoki CoAP protokollari qo'llanilishini yoritish lozim.
  • Ma'lumotlar xavfsizligini e'tiborsiz qoldirish: Talabalar IoT qurilmalarining funksionalligini yozishadi, lekin kiberxavfsizlik tahdidlarini tushuntirishda xatoga yo'l qo'yishadi. IoT qurilmalaridagi zaifliklar (masalan, standart parollarning o'zgartirilmasligi) va Botnet xavfini albatta tahlil qilish kerak.
  • IoT va Sun'iy intellekt (AI)ni almashtirib yuborish: Ko'p talabalar har qanday 'aqlli' qurilmani IoT deb atashadi. Aslida, IoT - bu qurilmalar tarmog'i, AI esa bu ma'lumotlarni tahlil qiluvchi 'miya'; ularning farqi va bir-birini to'ldirishini aniq ajratib ko'rsatish zarur.

Himoyada so'ralishi mumkin

  1. 1.IoT tarmog'ida ma'lumotlarni uzatish uchun Wi-Fi, Bluetooth va LoRaWAN protokollarining qaysi biri qachon va nima uchun samaraliroq hisoblanadi?
  2. 2.Smart City (Aqlli shahar) loyihalarida IoT sensorlari qanday ma'lumotlarni yig'adi va bu ma'lumotlar shahar infratuzilmasini boshqarishda qanday qarorlar qabul qilishga yordam beradi?
  3. 3.IoT tizimlarida 'Edge Computing' (chekka hisoblash) tushunchasi nimani anglatadi va u markazlashtirilgan bulutli tizimlardan qanday afzalliklarga ega?
  4. 4.IoT qurilmalarining energiya ta'minoti muammosini hal qilish uchun qanday zamonaviy texnologiyalar va energiya samaradorligini oshirish usullari mavjud?

Ko'p so'raladigan savollar

Rasmlar qancha bo'lishi kerak?

Kamida 5-6 ta sxema yoki rasm bo'lishi shart, chunki bu mavzu vizual.

Mavzu juda murakkab tuyulsa nima qilish kerak?

Mavzuni 'Aqlli uy' doirasiga qisqartirib, doiradan tashqariga chiqmaslik kerak.

Qaysi manbalar ishonchli?

IoT Analytics yoki Cisco-ning texnik hisobotlari eng yaxshi manba hisoblanadi.

Vaqtingizni tejang — AI tayyorlab beradi

Yuqoridagi reja asosida to'liq mustaqil ish 30-60 soniyada tayyor bo'ladi. Xatolik bo'lsa — pul avtomatik qaytariladi.

Internet of Things (IoT) – Narsalar interneti — tayyorlash

Foydali qo'llanmalar

Informatika: boshqa mavzular