slide.uz
Boshlash

Motivatsiya va inson xatti-harakati — mustaqil ish

Ushbu mavzu 12-14 betlik ilmiy tahlilni talab qiladi. Motivatsiya turlariga oid nazariyalarni amaliy hayotdagi muvaffaqiyatlar bilan bog'lash juda muhim. Taqdimot 10-12 slayd bo'lishi kifoya.

Кирилчада: Мотивация ва инсон хатти-ҳаракати мустақил

Shu mavzuda tayyor mustaqil ish — 1 daqiqada, AI bilan

Tayyorlash

Motivatsiya va inson xatti-harakati: mustaqil ish rejasi

  1. 1Kirish: Motivatsiya tushunchasi va uning psixologik mexanizmlari
  2. 2Ehtiyojlar va motivlar o'rtasidagi aloqa
  3. 3Abraxam Maslouning ehtiyojlar iyerarxiyasi
  4. 4Ichki (intrinsic) va tashqi (extrinsic) motivatsiya
  5. 5Motivatsiya nazariyalarining ta'lim jarayonidagi o'rni
  6. 6Muvaffaqiyatga erishish va mag'lubiyatdan qochish motivatsiyasi
  7. 7Motivatsiyani pasaytiruvchi omillar va ularni bartaraf etish
  8. 8Motivatsiya va iroda masalalari
  9. 9Zamonaviy kompaniyalarda motivatsiya usullari
  10. 10Xulosa
  11. 11Foydalanilgan adabiyotlar

Yozish maslahatlari

  • Motivatsiyani faqat 'pul' yoki 'mukofot' bilan bog'lamang, o'z-o'zini rivojlantirish (self-actualization) omiliga alohida to'xtaling.
  • Talabalarning o'qishga bo'lgan motivatsiyasini tahlil qiluvchi kichik so'rovnoma o'tkazing.
  • Ish davomida Vroom yoki Xertsberg nazariyalaridan birini chuqurroq yoriting.

Qanday manbalar qidirish kerak

  • Abraham Maslowning 'Motivation and Personality' monografiyasi: Inson ehtiyojlari ierarxiyasi nazariyasini birlamchi manbadan o‘rganish uchun 'Google Scholar' bazasidan qidiring va aynan fiziologik ehtiyojlar qondirilmay, oliy maqsadlarga erishib bo‘lmasligiga e’tibor bering.
  • B.F. Skinnerning operant shartli reflekslar bo‘yicha ilmiy maqolalari: 'Behaviorism' yo‘nalishini tushunish uchun universitetlarning psixologiya fakultetlari kutubxonalaridagi akademik jurnallardan izlang; bunda jazo va rag‘batlantirishning xatti-harakatga ta’sirini tahlil qiling.
  • Psixologiya bo‘yicha universitet darsliklari: O‘zbekiston Milliy universiteti yoki TDPI kabi oliygohlar nashr etgan 'Umumiy psixologiya' darsliklaridan foydalaning; bunda motivatsiyaning biologik (instinktlar) va ijtimoiy (maqsadlar) asoslari o‘rtasidagi farqni ajratishga diqqat qiling.
  • Xalqaro tashkilotlarning ish samaradorligi bo‘yicha hisobotlari: Gallup yoki xalqaro kadrlar boshqaruvi agentliklarining yillik hisobotlaridan 'employee engagement' (xodimlar ishtiroki) va ichki motivatsiya bog‘liqligini ko‘rsatuvchi statistik ma’lumotlarni tahlil qiling.

Bu mavzuda ko'p uchraydigan xatolar

  • Ko‘plab talabalar 'ehtiyoj' va 'motiv' tushunchalarini aynan deb hisoblashadi. Aslida ehtiyoj – bu organizmda mavjud bo‘lgan tanqislik holati (masalan, ochlik), motiv esa shu ehtiyojni qondirish uchun yo‘naltirilgan xatti-harakatdir.
  • Motivatsiyani faqat 'ixtiyoriy harakat' deb tushunish – xato. Avtomatik reaksiyalar va reflekslar ham muayyan biologik motivatsiyaga ega, buni S.Freydning psixoanalitik nazariyasi bilan boyitib tushuntirish kerak.
  • Maslow ierarxiyasini yodlab olishadi-yu, lekin uning qat’iy tartib emasligini unutishadi. Zamonaviy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yuqori darajadagi ijodiy motivatsiya pastki qavatlar to‘liq qoplanmasdan ham namoyon bo‘lishi mumkin.
  • Tashqi motivatsiya (mukofot olish) va ichki motivatsiyani (qiziqish) qarama-qarshi qo‘yishda ularning o‘zaro ta’sirini inobatga olmaslik. Ko‘pincha noto‘g‘ri shakllangan tashqi mukofot tizimi insonning ichki qiziqishini so‘ndirishi (overjustification effect) mumkinligini tahlilda ko‘rsatish shart.

Himoyada so'ralishi mumkin

  1. 1.A.Maslowning ehtiyojlar ierarxiyasi bugungi raqamli asr va virtual muhitda o‘z ahamiyatini yo‘qotmadimi yoki yangi ehtiyojlar qo‘shildimi?
  2. 2.Skinnerning operant shartli reflekslar nazariyasi insonning erkin irodasini inkor etmaydimi?
  3. 3.Ichki motivatsiyani rag‘batlantirishda 'kognitiv dissonans' nazariyasining roli qanday?
  4. 4.Nima uchun ba’zi holatlarda inson o‘z manfaatlariga zid bo‘lgan (o‘z-o‘zini vayron qiluvchi) xatti-harakatlarni amalga oshiradi? Buni qaysi motivatsiya nazariyasi bilan tushuntirish mumkin?

Ko'p so'raladigan savollar

Qaysi nazariyaga ko'proq urg'u berish kerak?

Maslouning ehtiyojlar piramidasi eng tushunarli va asosiy nazariya hisoblanadi.

Mavzu bo'yicha qanday vizual materiallar qo'shish mumkin?

Motivatsiya sikli chizmasi va ehtiyojlar piramidasi sxemasini qo'shish shart.

Ish necha kunda tayyor bo'lishi kerak?

Nazariy qism uchun 3 kun va amaliy so'rovnoma uchun 2 kun yetarli.

Vaqtingizni tejang — AI tayyorlab beradi

Yuqoridagi reja asosida to'liq mustaqil ish 30-60 soniyada tayyor bo'ladi. Xatolik bo'lsa — pul avtomatik qaytariladi.

Motivatsiya va inson xatti-harakati — tayyorlash

Foydali qo'llanmalar

Psixologiya: boshqa mavzular